تبلیغات
Ahmadak - زیر گذر تاریخ
Ahmadak

بازیگر درتئاتر به واژگان متن، شیئیت می بخشد. و این از هر كاری دراین جهان پیچیده تر و شورانگیزتر است

زیر گذر تاریخ

پنجشنبه 17 آذر 1390

نوع مطلب :مقاله (سینما)، 



زیر گذر تاریخ

 آگاهی از نخستین کوشش های بشری در شرق برای ثبت جنبش و حرکت با مشاهده دستگاه نمایش مولاژ جام بز جهنده(2000 سال پیش از میلاد) و همچنین موفقیت آنان در کشف قوانین حاکم بر نمایش تصاویر با مشاهده اتاق تاریک(قرن دوازده میلادی )، می تواند تجربه ای متفاوت برای بازدید کنندگان این بخش از موزه سینما تلقی شود.همچنین مشاهده نخسین تصویر سازی های ایرانیان برای روایت شاهنامه فردوسی و اسطوره های دینی ازدیگر بخش های این نمایشگاه می باشد.
zir-gozar-s.jpg


نگاره ها، بنیان بیان تصویری
بیان رویدادهای اسطوره ای و تاریخی و باز آفرینی زندگی روزانه به زبان تصویر پیش از اختراع خط در میان آدمیان رواج داشته است.گواه این مدعا دیوار نگاره های غار لاسکو فرانسه(10000پیش از میلاد) ، لرستان(6000پیش از میلاد) و سفالینه های سیلک و زابل( 2500 تا 5000 پیش از میلاد) در ایران است.
هنوزازدوران امپراطوری بزرگ هخامنشیان(550-330پیش از میلاد)،گونه ای از ثبت تاریخ و آمال ایرانیان بر دیواره های شهر پارسه برجای ماند ه است. که از میان آنها می توان به بخشی وسیعی از وضعیت فرهنگ و تمدن آن دوران دست یافت . کاری که بعدها با کشف و اشنایی با کاغذ به اوراق کتاب ها سپرده شد و امروزه بر نوار سلولید و حلقه های دیسک مالتی مدیا بازنمایی می شود.
آدمیان از دیر باز با هر انگیزه ای  که به تصویر گری بر دیواره غارها و بدنه سفالینه ها پرداخته باشند، خواه برخاسته از حس جادو در تسلط بر جانوران و طبیعت و خواه برای تزیین محیط زندگی شان،امروزه تاریخی مصور را پدیدآورده اند که ما می توانیم از طریق  آن به پیشینه نیاکان و آمال و آرزوهای آنان اگاهی یابیم و این میسر نمی شد جز با  زبان تصویر.
ایرانیان باستان،فزون بر پوست گاو از سطح صیقلی  قلزات و دیواره های سنگی برای تصویر سازی استفاده می کردند.در بررسی نخستین نمونه های کتاب های مصور ایرانیان می توان از اوستا کتاب مقدس ایرانیان باستان نامبرد که در ابتدا روی هزاران پوست گاو نوشته و تزیین شده است. این کار ایرانیان پس از آشنایی با کاغذ و نیز در دوران اسلامی با تصویر سازی مستمری همراه بوده، به گونه ای که با بهره گیری  هنر مینیاتور از کتاب های اسطوره ای و نیز قران مقدس مجموعه گرانسنگی را به میراث نهاده است که امروزه نیز با گذشت زمان چشم هر بیننده ای را مسحور می سازد.
علاوه بر متون مقدس،شاهنامه فردوسی(370هجری) که بزرگترین اثر حماسی تاریخ ادبیات ایران است بارها و بارها توسط تصویر گران ایرانی، به تصویر درآمده است.این کتاب به دلیل بهره جویی از زبان اهنگین شعربه طرح اسوه سازی شخصیت های تاریخی و افسانه ای قهرمانان ایران باستان،پرداخته است. ابوالقاسم فردوسی شاعر شاهنامه با الهام از شاهنامه ابو منصوری و برخی روایت های شفاهی و دیگر نوشته های ایران باستان به خلق بزرگترین منظومه حماسی ایران همت گمارد و موفق شد تا شاهنامه خویش رابا قریب شصت هزار بیت شعر، سند ادبیات و فرهنگ ایرانیان کند.
ایرانیان علاوه بر کتاب مقدس قرآن و شاهنامه فردوسی ، اشعار رودکی سمرقندی،ناصرخسرو قبادیانی و کلیله و دمنه، منطق الطیر عطار، قابوس نامه،خمسه نظامی، دیوان حافظ و گلستان سعدی  را بارها و بارها تصویر گری  ورویدادها و  آرمان های  نهفته در این اشعار را با زبان تصویر بیان و  ترسیم کرده اند.

تئاتر سایه ها(خیال الظل)
تئاتر سایه ها گونه ای نمایش عروسکی است که توسط عروسک گردان و سا یه های عروسک، اجرا می شود.
در این نوع نمایش، صحنه ای در معابر و قهوه خانه ها ویا تالار های عمومی،با برپا کردن یک حایل چوبی که عروسک گردانان را از مکان استقرار تماشاگران جدا می کرد،ایجاد می کردند.در وسط این دیوارچوبی، دریچه  ای به ابعاد یک متر در یک و نیم متروجود داشت که پارچه نازک سفیدی هم چون پرده به آن آویخته بود.در پشت این پرده،چراغی د رخشان از روغن و فتیله پنبه روشن بود.که به واسطه نور این چراغ سایه عروسک ها که توسط عروسک گردانان در حال جنبش و حرکت بودند بر روی پرده می افتاد و تماشاگران که در تاریکی نشسته بودند آن را می دیدند.
این عروسک ها پیکره های دو بعدی مفصل داری بودند که از چرم یا پوست ماهی و به ندرت از کاغذ ضخیم ساخته شده بودند.برای حرکت دادن سر و اعضای این عرو سک ها از دو یا سه اهرم چوبی چسبیده به عروسک ها استفاده می شد.این عروسک ها در قسمت سر و بالاتنه نیم رخ بودند اما قسمت پایین تنه آنها تمام رخ بود تا امکان تحرک و جنبش بیشتری داشته باشند.
در این نمایش، عروسک گردانان با صدایی رسا و بلند از پایین دریچه که دیده نمی شدند قصه ، گفتار و هم چنین آواز های عروسک ها را می خواندند. معروف ترین قصه های این نمایش، روایت دلباختگی تاجری بغدادی به نام"تعادیر" به دختری به نام "علم" که فرزند راهبی قبطی در یکی از صومعه های مصر است،می باشد که در طی هفت پرده ودر هفت شب متوالی برای تماشاگران روایت می شده است.
مستشرقان پیشینه این گونه نمایش را به چین و هند نسبت می دهند که از آنجا به  ایران و سپس به سرزمین های عربی و ترکیه و از انجا به یونان ،ایتالیا ،فرانسه وانگلستان گسترش یافت.
 

پرده خوانی
- پرده خوانی و نقالی هر دو گونه ای  از هنرهای مردمی اند که اولی به تصویرو کلام متکی و دومی فقط بر کلام بنیاد یافته است .
- پرده خوانی نمایشی سنتی - ایرانی است که  در آن قصه گوئی و تصویر نقش اساسی دارد . پژوهشگران ریشه های این گونة نمایشی  را به سده های پیش از اسلام (برگزاری آئین سوگ سیاوش) نسبت می دهند . در سده های اخیر  پرده خوانی ، متکی به داستانهای مذهبی -  ایرانی بوده که یک نفر "پرده خوان " داستانی از اولیای دین را با اشاره به تصویرهایی که برمبنای همان داستان بر پرده ای منقوش بوده با کلام آهنگین روایت می کرد .
- نقالی یا داستان گوئی ، نمایش تک نفره ای است که در آن نقال یک داستان حماسی – تاریخی را به شیوه ای جذاب و با حرکت های دست ، پا ، صورت و تغییر مدام صدا  روایت می کند . از این رو پرده خوانی گونه ای پیش رفته تر از نقالی است که در آن روایتگر علاوه بر حرکت های خود  برای نقل داستانش از تصاویر نقاشی شده بر پرده نیز استفاده می کند و آنها را حین گفتار به مردم نشان می دهد .
- در سده های پنجم و ششم هجری نقالان سنی مذهب ایرانی در کنار نقل داستان های حماسی ایران باستان به ذکر فضایل پیامبر اسلام ( ص )  و خلفای راشدین می پرداختند. کار اینان را "فضایل خوانی " می گفتند . اما داستان گویان شیعه افزون بر داستان های ایران باستان ، قصه هائی ازمناقب خاندان پیامبر (ص ) و ائمه اطهار ( ع )  را روایت می کردند واینان " منقبت خوان" نامیده می شدند .
- رواج پرده خوانی به عصر صفویه باز می گردد . در آن دوره با پیدایش و توسعه قهوه خانه به ویژه در اصفهان  - مرکز دولت صفوی  - پرده خوانی و نقالی نیز برای جلب مشتری مورد توجه قرار گرفت  . بدون شک انگیزه گسترش نقالی و پرده خوانی نزد صفویان به ضرورت یک پارچه سازی ملت ایران با مذهب شیعی در برابر ترکان مدعی خلافت اسلامی،  در پیوند است .
- ساختار پرده خوانی بر دو رکن " پرده " و " پرده خوان " استوار است . پرده ، پارچه ای از جنس " متقال " یا " کرباس " است که معمولاٌ اندازه آن 300 * 150 سانتی متر بوده که بر روی آن نقوش عامیانه ای که بر مبنای قوه خیال نقاش و بر اساس روایتهای تاریخی به تصویر کشیده می شدند . این تصویرها فاقد پرسپکتیو بوده و از قواعد نقاشی کلاسیک و یا مینیاتور ایرانی نیز پیروی نمی کردند . در بعضی پرده ها چندین داستان در یک پرده به  تصویر می آمد و چهره های زیادی از اشخاص قصه ها نقش می شدند
این گونه نقاشی را که نوعی هنر مردمی بشمار می آید " نقاشی قهوه خانه ای " و یا " نقاشی خیالی " نام نهاده اند  و بطور کلی داستان های آن ها  به سه دسته ؛ حماسی ، عاشقانه و دینی تقسیم می شود.
 
اتاق تاریك
اتاق تاریك یكی از پیش‌درآمدهای عكاسی و فیلمبردار در جهان است. كاركرد این اتاق بدین‌شكل است كه اگر در دیوار اتاقی تاریك یك روزنه كوچك ایجاد شود بر دیوار داخلی مقابل تصویری وارونه از آن‌چه در برابر آن است نقش می‌بندد. این تصویر به واسطه گذر شعاع‌های نوری منعكس شده محیط بیرون اتاق از روزنه و برخورد با دیوار اتاق تشكیل می‌شود. پیشینه شناخت این پدیده تا چهار قرن پیش از میلاد مسیح یعنی اشاره‌های ارسطو به امكان مشاهده تصویر خورشید طی كسوف برمی‌گردد. اما مستندترین نمونه اتاق تاریك را باید به تجربه حسن ابن هیثم  البصر(1038میلادی- 965 هجری) دانشمند و ریاضیدان و منجم مسلمان متولد بصره نسبت داد. این دانشمند مسلمان با مشاهده تصویر كسوف روی ماسه‌های ساحل به شكل معكوس كه به واسطه گذر نور از لابه‌لای برگ‌ها و شاخه‌های درختان، به امكان استفاده از این پدیده جهت ساخت اتاق تاریك پی برد. بدین منظور او برای رصد ستاره‌ها از اتاق تاریكی استفاده كرد كه در یكی از دیوارهای آن روزنه كوچكی ایجاد شده بود. اتاق ساخت او آن‌قدر بزرگ بود كه می‌توانست خود در درون آن بایستد. تكامل این اتاق را چند سده بعد به لئوناردو داوینچی (Leonard De Vinci)  نقاش ایتالیایی(1452- 1519میلادی) نسبت می‌دهند.
آشنایی اولیه غربیان با اتاق تاریک را، نتیجه جنگ های صلیبی  در سرزمین ها غرب مسلمانان یعنی فلسطین و لبنان امروزین می‌دانند. داوینچی برای ترسیم دقیق پرسپكتیو مناظر از این اتاق بهره گرفت و بدین منظور با افزودن آینه‌ای با زاویه 45 درجه در مقابل روزنه، تصویر شئ مقابل روزنه را روی كاغذ مات منتقل كرد و در نتیجه از ابعاد اتاق تاریك كاست. لئوناردو ساخته خود را كامرا ابُسكورا (Camera obscura) نام نهاد. سپس در سال 1550 میلادی جرم كاردان Jerome Cardan ریاضی‌دان ایتالیایی با نصب یك عدسی محدب بر روی روزنه اتاق تاریك تصاویر دقیق‌تر و واضح‌تری را به دست آورد. بعدها این اتاق تاریک در ابعاد کوچک‌تر به دوربین عکاسی تبدیل شد. یعنی در برابر روزنه‌‌ای که وجود داشت ماده حساس به نور قرار می‌‌دادند تا تصاویر بازتاب یافته ثبت و ضبط شوند. در روند تکامل دوربین عکاسی، از عدسی و لنز در جایی که روزنه قرار داشت استفاده شد و مواد حساس به نور به فیلم‌های عکاسی امروزین تبدیل شدند که در انواع سیاه و سفید و رنگی (نگاتیو) و اسلاید (پوزتیو) موجود است.
 بدین ترتیب امکان ساخت دوربین‌های عكاسی و در سال‌های بعدتر دوربین فلمبرداری باکشف رابطه نور و تاریکی بر مبنای تجربه اتاق تاریک فراهم شد.



 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


فهرست وبلاگ
پیوندهای روزانه
طبقه بندی
آرشیو
نویسندگان
پیوندها
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
جستجو
آخرین پستها
اَبر برچسبها
رتبه پیج رنک سایت یا وبلاگ شما در گوگل کلیک کنید